Kachinreview

August 1, 2011
Ka Ai: Bumsinwa

“Religion nothing less than all society holy”

GA HPAW
YESU TENG SHA HKRUNG RAWT SAI KUN ngu ai hpe, Jews ni gaw Yesu hkrung rawt ai lam hkap la ra ma ai. Dai nrai yang, kaga hku Yesu a lam shaleng dan lu ra ai. Hkrung rawt sai ngu ai hpe ningdang na lam gin jang kaga nnga ai. Lama nga dam tim tara hte nhtan shai wa na lam nga nga malu ai. Kabu Gara Shiga Laika ni hta, hkrung rawt ai lam hpe dan dan leng leng ntsun jahtum da ma ai. Ahkyak ai daw nkau mi hkan bung pre ai lam nga tim, hkrung rawt ai lam tsun shaleng ai hta ningra mat mat sha arai nga ai hpe dum na ga ai. Shara nkau mi hkan myit htum na daram shai hkat ai mabyin ni mung lawm nga ai majaw, Yesu hkrung rawt sai ngu ai lam hpe Jews amyu nre ai ni a matu hkam la na loi yak wa nga ai. Hpung kata hta ndai zawn re ai mabyin ni sawk dan lu na mung yak lai wa yu sai. Tsun dang rang na matu ahkang jaw ai nrai. Yesu a lam hpe dinglik yu na mung chyum sara ninghkring ni sha myit mai ai zawn byin nga ai. Kam sham ai hpung masha langai mi hku nna tsun dang rang na yak nga ai.

Shinggyim masha ni wanglu wanglang myit jasat wa ai aten ladaw du wa ra ai majaw sha, tengman lam magup hpe hkrawk shapraw shadan madun wa lu na ahkang pru wa ra ai. Ndai zawn sawk dan ai ni nga wa tim, Yesu hkrung rawt ai lam hpe gaw kadai nau nkam tsun htai lai shi nga ma ai. Lai wa sai sanit ning daram hta, Myitkyina Nawng Nang Chyum Jawng sharin sara (Rev. NNgai Gam) a “Masha Kasha Yesu” ngu ai ga baw hte Jawng a “Myihtoi Ma Magazine” kaw ka ai majaw, hpung salang nkau mi grai pawt mat ma ai. Mungkan gaw makoi magap da ai hpa hpe raitim sawk hkrawk chyam dinglik yu nna she hkap la na ngu ai de du wa sai raitim, W.P sha ni a matu gaw, tak yu, wawt yu, masu yu, jahkrit yu, myi di kau nna kam sham re ai hte ndai mungkan hpe dang kau lu na naw myit mada taw nga ai. Hpungtang hpaji madang tsaw wa ai hpe hkap la ra taw nga ai mungkan ndai hta, shinggyim machye machyang hte myit sawn shachyaw ai lam mung lawan ladan galai shai taw nga sai.

Nawku htung ni hpe, marai hkum shagu dai nawku htung a sharin achyin ai hpe jum masawp mata ahkrai ahkrawk mahti manam dinglik yu nna she hkan na gaw chye chyang wa nga ai shinggyim masha hkum ding dek a htawt lahkam rai taw nga sai. Kanu Kawa hkan ai nawku htung re majaw hkan ai ngu ai gaw htunghkring she re, makam masham nre ngu mai nga ai. Dai majaw, kam sham ai ngu ai hta kaga, joi jang hte shen nna daw dan hkam la lu hkra zawk shangang krawk bang ya taw ai ni mung nga nga ma ai. Ndai lam yawng gaw, prat a galai shai wa nga ai hpe hkap la ra ai lam sha rai nga ai. Jinghpaw Wunpawng sha ni mung, Mali Hku Majoi e naw nga yang, Mali Hku Ning-awn gaw U dusat ni a hpang hkan ai nga yang Manau dum ai akyang mi shakap la sai da. Du hkra ladaw galai ai hte jan pru jan shang ten ni hpe mung dusat ni a nsen hpe madat nna chye la lu masai da. Dai hpang, Hkranghku Majoi bai du yang mung, Hkranghku Ning-awn gaw, Nat ni a hpang bai woi hkan nna Nat Jaw htung hpe hkan lai wa sai lam labau nga nga mali ai. Sasana sara ni a marang e, Nat hpe kabai kau nna Hkristan tai ai nga yang, Yesu hpe nawku ai de bai galai shang wa saga ai. Ndai lam ni yawng gaw, amyu langai mi a rawt galu kaba wa ai shinggyim wuhpawng a nga sat nga sa madang hpe madun ai kumla sha rai nga ai.

Hkristan tai ai hpang, Yesu hpe nawku na i? (shing nrai) Yesu a hpang hkan na i? Hkristan tai ai gaw hpa hpe tsun ai ta? Sasana ni du wa yang, Jinghpaw salang ni hpe san ai, “ya anhte hpa tsun ai chye na myit ni” ngu san yang, Jinghpaw ni gaw, “nanhte hpa hpe tsun ai anhte chye na ga ai, raitim nang tsun mayu ai anhte nchye na ga ai” ngu htai mu ai. Sasana sara ni tsun ai gaw, Hkristan tai na matu rai nga ai, Karai Kasang a lam nrai. Jinghpaw ni Karai Kasang a lam chye da chyalu rai nna Hkristan ngu ai lam nchye na shi nga ai. Yesu a labau lasang ginru ginsa ni anhte Jinghpaw Wunpawng ni hta nga ai nrai. Shi kadai re ai, gara kaw na prat pra wa ai hpe labau matsing laika buk kaw nlu sawk yu ga ai. Chyum Laika kaw ka da jaw ai daram sha lu tam mu hkrup la saga ai hpe nkau mi myi di chyip nga nna sakse hkam nga ma ai. Laika pyi nlu ai Jinghapw ni hpe sasana sara ni gara hku Hkristan shatai kau dat sahka? Chyum Laika kaw tsun da ai daram hpe kam sham ga nga yang; Yesu gaw matsan mayan rai nna shangai wa sai, garai n shangai ai kaw nna Karai Kasang kaw a lamu kasa ni sakse hkam masai. Karai Kasang a mungga hpe hkaw tsun hkawm nga yang, uphkang ai nawku htung ningbaw ni hte nhtan shai wa ai majaw, Roma Asuya a lata de ap kau nna, Udang hta jen sat kau sai; lup makoi hkrum sai, masum ya ngu na nhtoi hta gaw bai hkrung rawt wa sai hte lamu de lung mat wa sai. Lani mi na nhtoi hta mungkan ga de bai du sa nna; kaja ai hte n kaja ai, dinghpring ai hte nding nhpring ai ni hpe je yang na re ngu ai lam hpe yawng hkap la da saga ai nhten. Ndai lam hpe daw garan nna labau mabyin hte Chyum Laika hkri hkraw ni hta shamyet nhtawm "Yesu Teng Sha Hkrung Rawt Sai Kun?" ngu ai hpe loi sha mi tang madun na nngai.

DAW 1

Yesu hkrung rawt ai hpe sakse hkam ai ni nga ma ai

Yesu hkrung rawt ai lam hpe myi hte chyaw mu ai ni a n-gup aga hte tsun hkai ai hpe ka da ai re nga nna, Kabu Gara Shiga (Ga Shaka Ningnan) gaw sakse hkam nga ai (Yawhan 20:2-16). Raitim, Kabu Gara Shiga Laika ni yawng gaw AD 70 a shawng daw hta ka da sai nga ai majaw, Yesu si ai hpang 40 ning grup yin na ang sai. Ban prat langai mi daram rai nga ai nga nna, John A.T Robinson a labau sawk da ai kaw mu lu ai. Hpung labau laika (Kasa laika) hpe yu ai shaloi mung, AD 60-70 lapran na mabyin ni law lawm nga ai. Raitim, Yeruslem hten za ai lam, Nero hkaw hkam wa e Hkristan ni hpe zingri ai lam, Pawlu hte Ya Ku si hkam ai lam ni hpe yu ai shaloi, Kasa laika hpe galoi ka shangut sai hkrak tsun yak nga ai. Jau dik AD 62, hpang hkrat dik AD 64 rai na re mung nga nga ma ai. Luka laika gaw dai hta loi grau jau nna AD 57-62, Marku gaw AD 45-56, rai yang Kabu Gara Shiga Laika ni gaw Yesu si ai hpang 15-32 laman ka matsing da sai hkrai rai nga sai.

Raitim, Kasa Pawlu a Korinthu de ka ai laika hta, Yesu hkrung rawt ai lam hpe maumwi hku htawn tsun wu ai (2Korin 15:12-19). Chyum hpaji ninghkring William Crag tsun ai, Pawlu ndai hku tsun ai gaw, AD 36 mayan shi Hkristan tai ai 2 ning laman Yeruslem de Petru hte Yaku hpe sa gawan ai ten, (Yesu si ai hpang 5-6 ning na ai shaloi) sha re hpe hpa majaw mau mwi zawn tsun ai i? ung ang hpa byin nga ai nga ai. Ngai hku nna tsun mayu ai hta, Yesu hkrung rawt ai ngu ai hte, Shi hpe makoi da ai lup sung hku gaw kaman byin mat sai (empty) ngu ai hta madung rai nga li ai. Yesu hpe lup makoi sai, lup sung hku kaw Yesu a moi mang nnga mat sai, ngu ai gaw kaja wa teng ai lam, Ga Shaka Ningnan Chyum Laika gaw sakse hkam nga ai. Yesu hpe nkam nsham ai Yuda ningbaw ningla ni mung, lup sung hku hta Yesu a moi mang (tsawp) nnga sai ngu ai hpe madi shadaw nga ma ai. Arimatha mare na Yawsep ngu ai wa a lup wa hta lup makoi da sai raitim, Sanhedrin ngu ai Yuda council na masha ni wa lagu shaw la kau ai kun (Mahte 27:64-65) nga nna Yesu a moi mang mat mat ai lam hpe Stolen body theory, missing body theory, swoon theory, drugged-body theory, twin theory, vision theory, hypothesis theory, spiritual resurrection theory ngu nna gawn yu masai. Mahte 27:62-66 hpe yu ai shaloi, moi mang hpe lagu na myit nga masai. Gara hku mi tsun gawn tim, Yesu a hkum hkrang moi mang makoi ai shara hpe pyi Yuda amyu ni a htunghkring hku yu yang, ya du hkra jahpu shareng nna tawn da na lam ang nga ai. Raitim, dai lam nnga ai. Palistina mundan kata kaw chyoi pra ai ni a lup wa hpe jahpu shareng da ai (50) tup nga nga ai. Dai hta, Yesu a lup, Yawsep a lup ding lup ra gaw nlawm ai hpe mu lu ai.

Yuda ni a htunghkring myi hku yu ai shaloi, lup kata kaw hkum tsawp nnga sai majaw, hkrang nan hkrung rawt ai hku hkrak hkam la sai kun (sh) wenyi hkrung rawt ai hpe ngu ai kun. Hkrung rawt sai ngu ai mabyin gaw Yesu hpe lup makoi ai kaw shi a moi mang kaja wa nan nnga ai lam hpe sakse hkam ai ni nga ma ai a majaw (Mahte 28:2-8; Maku16:2-8; Luka 24:2-12; Yawhan 20:1-16) gawn ginchya wa ra sai rai nga ai law.

Grau nna gaw, Yesu hkrung rawt sai (sh) lup sung hku hta Yesu a hkum tsawp nnga mat sai hpe sakse hkam ai ni a ga sha nrai; Yesu hte bai hkrum ai lam mung nga ai lam sakse hkam matut ai ni bai nga wa ma ai majaw, masha law law wa hkrung rawt sai lam hpe myit mu myit hkut let Hkristan makam a mau hpa lamik langai hku hkam la sai rai nga ai. Dai majaw Kabu Gara Shiga Laika mali hte gaw nsen manaw bung let, Yesu hkrung rawt sai lam (12) lang tup shai ai ningmu ni hte sakse hkam nga ma ai. Magadala Mari lup wa kaw na bai ginhtang wa yang shadan dan ai, Sape lahkawng hpe Ema-u mare lam kaw Yesu a hkum hkrang shadan nna jahkrum ai, Thoma nlawm ai sha Petru kaw kalang, Htawma lawm ai ten kalang, Galile ginwang Tiberi nawng makau kaw sape ni marai (7) hte kalang, marai (11) hte mung kalang hkrum ai lam ka da nga ma ai.

Kasa Pawlu bai tsun ai gaw, sape ni marai (12) hte mung (dai ten hta 11 sha nga sai), Petru hte mung, Yaku hte Shawlu (Pawlu shi nan) hpe mung, marai (500) de jawng nga ai kaw mung shadan dan sai nga nna tsun gara da wu ai. Kasa Pawlu gaw, shi a lak htak e byin ai hkrai ngu na hpe shiga na ai hku nna tsun ai hpe mu lu na ga ai. Kasa Pawlu tsun ai Yesu a hkum shadan dan ai hpe kaja wa hkum hkrang nre ai ngu tsun mai ai lam pru wa ai. Roma labau hka ja ai Professor A.N. Sherwin-White gaw, "ndai Kabu gara shiga laika ni hta ka da ai mabyin labau hpe Greek labau sara ni gara hku mung masat na yak nga ai" nga nna tsun ai. Ndai mabyin hpe Legendary tsun htawn hkrat wa ai mabyin re ngu yang mung masha nkau mi dai ten hta asak naw hkrung nga ma ai. Kaja wa byin ai hpe ka da sai ngu yang mung Greek ni a labau hta dai lam n rawng nga ai. Dai re majaw, Christan ni a mabyin ndai gaw AD 200 daram (myi hte mu ai ni si htum sai hpang) she grau dam lada ai hku yawng mayawng ni hpang de hkrawn du wa sai re ngu grau mu lu ma ai.

Bai nna lam mi hku gaw, Num ni gaw Yesu a sape jahpan kaw langai mi mung nlawm ai hta n ga, dai ten hta Num ni hpe tara rung kaw sakse tai na pyi ahkang njaw ai zawn re ai htunghkring mung dai aten hta nga nga malu ai. Lama rai nna kaja wa byin sai lam rai yang pyi, Num ni mu nna tsun htawn hpang ai re majaw masha law law kam na nrai. C.S Lewis (mau mwi mau sa ninghkring-Myths) mung, ngai ndai ten na shanhte a ga shagawp, ga malai, mau mwi mausa sumru sumrawn hte ka gahkyin da ai laika ni hpe sha hti ai. Ndai Yesu hkrung rawt ai lam, shanhte a Kabu gara shiga ngu ai hta langai mung nlawm ai, nga tsun ai. Rai sa, shinggan hku shanhte mu na yak ai ngu ga, Ga Shaka Ningnan Chyum ninghkring (N.T Scholar) Craig Blomberg gaw ndai lam hpe sawk tam shaleng nga ding yang re lam, kaga hku nmu lu ai ngu ga, kam sham ai hpe myit mang yu ai hku (spiritual theory) nna gaw hkam la mai na nhten! nga ai.

Ndai lam hta, Sape ni a hkam la ai lam gaw ahkyak nga ai hta n ga, hkrung rawt sai Yesu gaw Hkristan hpung masha ni a matu ahkyak ai hkri dun langai zawn rai nga ai. Dai majaw, gara hku nna ndai lam byin wa ra a ta? shara mi kaw gaw lajang dat sana re ngu sawn sumru shara tai nga ai. Tsaban (20) hta na chyum ninghkring ni gaw, ndai lam hpe Yesu a sape ni shabyin ai re ngu nna saboi ntsa kaw mara bawng yu masai. Hkristan ni a n gup hta, hkrang shaw la ai wa; hkye hkrang la ai wa, ngu ai ga nga nga ai. Dai majaw nsi nna hkrung rawt ai wa gaw shi hpe kam sham ai hte hkrung rawt wa lu na ngu ai mung matut nga ai. Dai ten na Judaism ni a akyang mung htunghkring zawn re ai langai nga nga ai. Jewish ni gaw kaga amyu hpe nhkap la ai ni re hte maren, shanhte a makam masham mung lak lai ai mabyin ni hte matut manoi nga ai ngu ai hpe gumrawng shara rai nga malu ai. Dai majaw, labau hku yu yang, Jewish ni a exclusive ngu ai tinggyeng myit masa gaw Chyum Laika hta dan dawng wa malu ai. Dai hpe Chyum Laika a shingdu labau n sharin ai (chyum jawng nlung ai) sha Chyum Laika hti hka ja ga nga yang, ndai lam ni gaw ningdang hkat nhpang grau shabyin ya nga na sai.

DAW II.

Sawk Bram Yu na Lam

Moi na Hkristan hpung masha (Early Christians) ni gaw Yesu a hkrung rawt ai lam hpe, hkum hkrang nrai “Wenyi” hkrung rawt ai hku hkrak hkam la ma ai. Raitim, shaning (50) ning daram na ai hpang gaw, Yesu a hkum hkrang hkrung rawt wa sai ngu ai lam byin hpang wa sai. Yesu a hkum hkrang nan hkrung rawt sai nhkrung rawt ai ngu ai hpe shaning 50 a hpang gaw kadai nchye lu sai. Raitim, Kasa Pawlu gaw (IKor: 15), Yesu si ai hpang shaning (20-25) laman lawu na hte maren ka da nu ai. (Chyum laika ni tsun ai hte maren, Hkristu gaw anhte a yubak a matu mara si hkam sai; makoi mayang ai shi hkrum nhtawm, Chyum laika ni tsun ai hte maren, masum ya nhtoi hta e bai hkrung rawt wa sai rai nna; Kehpa kaw paw pru dan wu ai; dai hpang e sape shi lahkawng (shi langai sha gaw ngam sai dai ten hta) kaw paw pru dan mu ai; dai hpang lang lata sha hpu nau manga tsa jan shi hpe mu dat mu ai: shanhte hta malawng maga ya du hkra nga shajang nga ma ai, nkau mi chyawm gaw yup pyaw mat masai; dai hpang Yaku kaw, dai hpang kasa ni yawng hte kaw, shi paw pru dan mu ai; hpang jahtum e ngai nhtoi n gu ai ma zawn re ai wa kaw mung, shi paw pru dan ni ai) nga ai.
Pawlu a Pauline theology hku yu yang, ngai kaw mung dan pru ai re majaw nanhte nye a ga mung madat mu ngu mayu sam ai. Pawlu a sakse hkam htawn tsun ai ndai kaw, nnang nawn nawn ai lam, Mary shawng mu ai lam, lup sung hku kaw masha lahkawng dung nga ai lam ni hpa nlawm nga lu ai. Dai rai yang Pawlu gaw Kabu Gara Shiga Laika kaw na hpe nchye ai wa re ni?

Ahkyak ai ga si masum hpe hkawn hkrang shangun mayu ai.
1). Makoi mayang ai: Shawng ka da ai laika hta (etaphe,) Greek ga (taphos,) lachyum makoi mayang ai hpe tsun ai, lup (tomb,) ngu ai hpe ntsun shalawm ai. Lup gaw (mnema,) rai nna dai ga hpe n lang ai. Pawlu tsun ai hta si hkam sai, si sai nga ai. Pawlu hku nna lup sung hku hta nnga sai ngu ai hku shi ntsun ai. Mawshe hpe mung shi a lup ding lup ra hpe nchye lu mat ai, Moba nam mali shara mi kaw rai na sai, raitim Mawshe hpe hkrung rawt sai ngu nna tsun nga ai. Mawshe hpe shi a lup sung hku hta shi nnga sai, ngu kadai nlu tsun dan ma ai. Mahte Laika 17, hta Petru gaw, Yaku hte kanau Yawhan yan rau bum ntsa de (Yesu hte hkawm lung wa yang), nsam galai wa nna ahpraw re ai nsam kata kaw Mawshe hte Elia hpe mu ai hte ga shaga nu ai, nga ai. Ndai hpe yu ai shaloi, hkrung rawt sai ngu ai hpe hkum hkrang kun, Wenyi rai na kun. Kaja wa shawng prat na Hkristan ni hkum hkrang hkrung rawt ai hku nchye na la ai lam ndai mabyin the matut nga ai.

2). Raised: Hkrung rawt sai ngu ai ga hpe tsun mayu ai. Yesu gaw makoi mayang di hkrum sai hte masum ya nhtoi hta hkrung rawt sai. Ndai kaw Yesu a hkum hkrang rawt sai ngu mayu ai nrai. Hkrung rawt ai hpe (anastasis-noun) or (anistimi-verb, Pawlu ndai ga hpe nlang ai. Shi gaw, (egeiro- egergetai) Ga shaka Ningnan ting hta ndai ga hpe sha lang nna ka da sai. Lachyum gaw (to wake you) shadum la ai, (awaken) sharawt dat ai, jahprang dat ai, ngu anhte a ga hku gale mayu ai. Mahte (8:25) kaw hka li ntsa e Yesu yup nga ai ten, hka leng kaba hte laru marang hkrum ai shaloi Yesu hpe jasu mu ngu ai hta ndai (egeiro) woke him up, ngu ai ga hpe lang ai. Roma laika (13:11) hta, yup hprang wa na ahkying ya e pyi rai nga ai (egeiro) rai nga ai. Ephesu (5:14) hta Kasa Pawlu tsun ai hpe yu ga, yup pyaw ai wa e rawt u, si ai kaw na bai rawt wa nu, shaloi Hkristu nang hpe jahtoi na ra ai-egeiro, rai nga ai. Marku (16:5-8) hpe yu ga, lup sung hku kata kaw mu ai Yesu gaw (ophthe) rai nga ai. Shanhte hpe tsun ai, shi rawt wa sai, nang e nnga sai, nga ai. Bai nna, Marku laika gaw Kabu Gara Shiga Laika ni yawng a shawng e ka da ai laika re hte maren, ndai kaw Yesu dan pru ai, nka da ai, lamu kasa lahkawng she re lam tsun da nga ai. Dai hpe mu ai num sha lahkawng mung, kajawng hkrit let gat pru mat wa ai re majaw, lamu kasa kun, kaja wa masha kun ngu nna mung shan nlu tsun na daram rai nga ai.

3). Appear- Shadan dan ai, shadawng dan ai, paw pru ai, ga gale ai ni ndai lachyum hpe (ophthe), Greek ga (horao) hpe la da ai, (to have a vision- physical or just vision) shingran hku mu ai, ngu ai re. Mahte 17, hta na Petru bum ntsa kaw mu ai Mawshe hte Elia gaw (ophthe) shingran mu ai, ngu ai lachyum rai nga ai. Kasa Pawlu gaw ophthe law law shi mu ai lam tsun ai. Makedoni na masha langai sa tsap nna, Makedoni hkran de rap sa nhtawm anhte hpe karum la mi, nga nna Pawlu kaw shingran du ai (Kasa 16:9). Anani mying ai wa Pawlu kaw sa du ai (Kasa 9:12), ndai ni gaw shingran rai nga lu ai.

Anhte ni dum lu na saga ai, Yesu hpe shing re ai shingran hte mu ma ai kun. Petru kaw mung, Yaku kaw mung shingran dai a nga nga ai, shingran hta mu nga ai, lam rai nga ai.
Kasa laika (Kasa 9:7; 22:9) Yesu hte hkrum ai lam mung (ophthe) shingran kaba mu ai hpe shi tsun shaleng nga ai. Dai majaw, (IKor 15:50) hta, hkum shan yan asai gaw Karai Kasang a sali wunli hta n dagraw lu ai lam sakse hku hkaw tsun nu ai. Kasa Pawlu hku nna Yesu a lamik kumla lam ni hpe mung galoi nau ntsun ai. Shi law tsun ai gaw, dinghku hka ai lam, kyang lai len hte seng ai lam, dai hkum galaw, aw ra gaw galaw u, htaw ra gaw hkum galaw, dai galaw yang gaw mara re, htaw ra galaw yang gaw hkrak ai, ngu ai hpe grau tsun mayu nga ai. Dai hpe Hkristan sak hkrung lam ngu shamying wu ai.

DAW III.

Chyum Laika sakse ni (Kabu Gara Shiga Laika)

Marku 16:5 hta, Yesu hkrung rawt ai hpe nmu lu ai lam ka da ai. Raitim, bu hpun palawng ahpraw hpun da ai masha; (dai aten hta lamu kasa), gaw mu ma ai nga ai. Ndai lam ni hpe Petru hte shanhte ni a tsun hkai ai lam n jaw nga ai masa ni dan dawng wa sai majaw, Hkristan ngu ai ni hpe hkan rim shamyit na mabyin ni pyi paw pru wa ang sai. Kabu Gara Shiga Laika ni a nbung ai ningmu ni gaw hkrung rawt wa sai ngu ai Yesu a lam hpe shut ai hku sakse hkam ang sai kun lawu na lam hpe bai yu yu ga.
1. Yesu hpe lup ai shara de kadai sa yu sata?
Yawhan Laika hta, Magadala Mary shi chyu sa ai (Yawhan 20:1).
Mahte Laika hta Magadala Mary hte kaga Mary langai re (Mahte 28:1).
Marku Laika hta num masum (Marku 16:1).
Luka Laika hta Num masum hta kaga ni mung lawm ai (Luka 24:10) nga ai.
2. Galoi ten hta dai lup de du ma ta?
Yawhan Laika hta jahpawt jau jau nhtoi garai nhtoi yang (Yawhan 20:1)
Mahte Laika hta jahpawt nhtoi hprim hpram (Mahte 28:1)
Marku Laika hta jahpawt jan pru ten (Marku 16:2)
Luka Laika hta Jahpawt jau jau (Luka 24:1)
3. Lup de du yang hpa baw mu ma ta?
Mahte Laik hta lamu kasa langai a kajawng sha du wa nna ga shaga ai (Mahte 28:2,5)
Marku Laika hta ahpraw nba lawai ai shabrang langai kata kaw dung nga ai (Marku 16:5)
Luka Laika hta tu kabrim ai masha lahkawng tsap nga ai (Luka 24:4)
Yawhan Laika hta lamu kasa lahkawng lup kata pai hkra dung nga ai hpe mu ai (Yawhn 20:11, 12).
4. Hpa majaw dai lup de sa ma hka?
Mahte laika hta lup hpe yu yu na gawan sa ma ai.
Marku laika hta manam pyaw ai sau, moi mang kaw chya ya na matu.
Luka laika hta manam pyaw ai baw sau gun nna sa ai.
Yawhan laika hta mura hte achyaw kayau ai sau joi sumshi daram hpe chya ngut chyalu rai sai lam ni rawng nga ai.
5. Lup gaw hpaw nga sani?
Mahte tsun ai, garai nhpaw shi ai, shanhte du yang she hpaw ai.
Marku, Luka, Yawhan hta lup gaw chyinghka hpaw nga chyalu rai sai.
6. Dai lup kaw na hpa baw shiga ni na wa ma ta?
Mahte hte Marku laika hta lamu kasa gaw shanhte hpe" shi nang e nnga sai, shi tsun dan sai hte maren bai hkrung rawt wa sai, shi a sape ni hpe tsun dan mu", Luka laika hta, "shi nang e nnga ai, hkrung rawt wa sai: Galile mung e naw nga yang Masha Kasha gaw yubak kap ai ni a lata de ap kau ai hkrum nna, wudang hta jen da ai hkam ngut jang, masum ya nhtoi hta hkrung rawt wa na ra ai lam, nanhte e tsun da ai ga hpe myit dum mu" nga ai.
7. Dai num ni gaw kaga ni hpe kaja wa tsun dan ma ai kun?
Mahte hte Luka laika hta re tsun dan masai;
Marku hta ntsun dan ai, nga ai.
8. Magdala Mari gaw Yesu hkrung rawt sai ngu ai hpe chye sani?
Mahte, Marku, Luka hta, re shi chye sai; Yawhan laika hta Mari gaw Yesu hkrung rawt ai hpe nchye shi ai.
9. Yesu hkrung rawt sai hpang kadai ni hpe shawng hkrum a ta?
Mahte laika hta marai (11) hpe shawng hkrum ai.
Marku laika hta sape marai lahkawng hpe shawng hkrum ai.
Luka laika hta Ema-u lam kaw sape lahkawng hte hkrum ngut jang, sape ni (11) hpe bai hkrum ai;
Yawhan laika hta marai (10)-(11); Pawlu bai rai jang gaw Petru hpe shawng hkrum ngut ai hpang ngam ai sape ni hte hkrum ai lam rawng nga ai.
10. Yesu shi a sape ni hpe gara kaw shawng hkrum a ta?
Mahte laika hta Galile makau na bum ntsa kaw (Mile 60-100) Yeruslem hte tsan ai. Teng sha Yesu a hpang jahtum shat sha poi hta tsun da ai shara rai nna, num sha hpe lup kaw tsun ai ga mung rai nga ai.
Marku hta gaw, nam kahtawng de hkawm sa wa ai marai lahkawng kaw shawng dan pru ai nga ai. Luka laika hta Ema-u lam kaw marai lahkawng hte shana maga e hkrum ai, shana aten e Yerusalem mare na gawk kata kaw kaga ni hte bai hkrum ai. Yawhan laika hta mung gawk kata kaw shana maga e hkrum ai nga nna rawng nga ai.
11. Yesu hte hkrum ai lam wa tsun dan ma yang sape ni kam ma ni?
Marku laika hta nkam sham ma ai. Luka laika hta kaja wa kam ma ai. Ndai zawn shai ai hpe nshai hkra tsun dan lu na gaw chyum hpaji ninghkring ni a lit rai na sai. Raitim, hpang jahtum e gaw nmai shai ai lam sha rai ra nga ai. Byin ai langai hpe shai ai ningmu law jang teng sha byin ai hku hkam la na gaw tsan gang nga ai. Yesu si ai hpang shaning (20) ning daram hta sha ndai daram shai ai hku hkai wa masai.

GA HPUNG DIM
Hkristan masha tai ai hta Yesu hkrung rawt ai lam nnga yang, kam sham na lam nmai byin ai nga nna lama myit taw ai rai yang, Hkristan makam masham gaw galai shai wa na nhpang rai nga sai. Dai majaw, tinang a makam masham gaw gara kaw maju jung ai kun? jaw ai hku lam gran yu ra nga mali ai law.

Sinpraw masha ni a matu gara mi byin yang byin, byin jang rai sai ngu mai tim, sinna masha ni a matu ndai daram shai ai hpe lachyum pru ai mabyin re ngu hkam la na yak nga malu ai. Yesu a sape ni masu ailam nka da tim, Petru gaw jahkring hkring Yesu hpe tsun hkam la nna nhkan ai mabyin ni mung nga nga ai majaw, dai ni na sinna Hkristan dingsa ni gaw ndai sape ni masu da ai ga hpe kam na n gwi wa sai majaw, Hkristan tai ai kaw na Hkristan ntai ai hku nga wa ai ni law wa masai.

Dai ni na Hkristan ni a matu Yesu hkrung rawt ai lam hpe teng sha chye na hkra anhte gara hku tsun dan sakse hkam na law? Ndai lam ni gaw Sasana galaw ai lam hta ahkyak ai daw nrai ni? Lama nhkrung rawt yang gaw Karai kasha re ngu gara hku kam sham na rai ta? San na ga san ni law law mu wa na nrai ni?

Shawng daw na Hkristan ni gaw Yesu a hkrung rawt ai lam hpe, hkum hkrang nrai, Wenyi hku hkrung rawt sai lam hpe hkam la ai lam shawng daw hta tsun sai. Kasa Pawlu mung dai hte maren sha sakse hkam hpang nna, Petru hte shan lahkawng gaw ndi nda bai byin wa nhtawm, hkum hkrang hkrung rawt wa sai de masu (Trick) galaw lai wa sai lam chyum laika hpe daw hte daw htai lai yu yang mu wa sai. Chyum laika hta Pawlu hte Petru sha nrai, Ningpawt Ninghpawng laika ( N.N 32:22-32) hta ka da ai Yaku a mabyin hpe yu ai shaloi mung (tricks) lam ni hpe mu lu nga ga ai majaw, YESU TENG SHA HKRUNG RAWT SAI KUN ngu ai lam hpe, Jinghpaw Wunpawng amyu sha a myi hte sung sung gawn yu nna hkam la hkan sa ra nga mali ai law….