Kachinreview

(Kachins and Israeli)
21 April 2011
Dr KhaLum

Israela:  BC 2000 ning kaw na Abraham hta hpang wa ai.
JW Sha Ni:  BC 2000 daram na Pawng Yawng (Sha Pawng Yawng) wa kaw na hpang wa ang sai.

Israela:  BC 1300 daram hta Palestina mung hpe madu sha lu sai.
JW Sha Ni:  AD 1000 daram hta ya na JW Buga de du sai.

Isarela:  BC 400 daram kaw na shaning 2300 jan mungdan shamat kau ai hpang, 1948 ning hta ya na Israela mungdan nnan hpe Israela asuya nnan Gumsan magam(President) Weizmann hte Hkring mang daju(Prime Minister) Ben Gurion up sai.
JW Sha Ni:  1948 ning January 4 ya hta  Britisha asuya kaw na Myen hte shanglawt rau jawm la ai hpang, January 10 ya hpe Jinghpaw Mungdaw Nhtoi ngu masat ya masai.

Israela Mungdan:  8,017 sq miles kaba ai.  Dingdung maga Lebanon lamuga jarit kaw na Dingda de Red Sea Nawng Hkyeng jut Elat mare  du hkra 140 miles galu ai.
JW Buga:  33,903 sq miles kaba ai.   Dingdung de Tibet mung lamu ga jarit kaw na dingda e Namsi Awng hka shi  du hkra rai nga ai. Myitkyina kaw na Sumpra Bum du hkra pyi 127 miles galu nga ai.

Israela:  Karai Kasang a mayu  rai nga ai.  (Ish=masha amyu, ra=a, El=Karai Kasang)
JW Sha Ni:  Tara maigan amyu(Gentiles). Hkristan tai ai hpang Karai Kasang a kasha ni, Karai Kasang a amyu, Israela amyu ningnan.

Isralea:  Asak galu de num ni 80.4 ning, la ni  78 ning (Life expectancy).
JW Sha Ni:  Asak galu  de  num ni 60 ning, la ni 45 ning(Life expectancy). Ya ten nang hpam lu sha a majaw ndai hta grau yawm mat sai.

Israela:   Yuda makam masham(Judaism).  Hpan Madu Yehowa Karai Kasang (monotheism=Karai langai sha kam).
JW Sha Ni:  Moi gaw yawng nat jaw, ya malawng maga Hkristan, Karai langai sha kam sham ai monotheism.

Israela:  Mungkan hta lu su nga mai bawng ring sai.
JW Sha  Ni:  Mungkan hta matsan dik htum mungdan hta na matsan dik amyu.   (Mungkan mungdan 204 hta  Myen mung dan a npu e grau matsan ai mungdan lahkawng  sha nga sai).

Israela:  Mung chying sha yawng 5,433,134(1995 ning jahpan)
JW Sha Ni:  JP Wunpawng sha ni yawn sen 20 du n du.

Israela:  Makau grup yin e Muslim mungdan ni shing grup tawn.
JW Sha Ni:  Dindung maga Miwa mung masha wan hkying mi jan( 1,300,000,000) nga, sinna maga Kala mung India masha wan hkying mi jan (1,200,000,000)  nga, dingda maga Myen mung masha wan 55(55,000,000) nga ai.

Israela:  Dingdung maga Galile nawng,  Dingda maga de Jum Nawng(Dead Sea) nga ai.
JW Sha Ni:  Jinghpaw mung kaang e Nawng Lut(Inn Daw Gyi  hte In Daw Lay) hka nawng kaba lahkawng nga ai.

Israela:  Nga chyu hte lagat jahku lwi ai ngu shakawn da ai.  Hka hpawk hkashi hka nu hpring ai ga, tsabyi ru, maihpang hpun, tsalun hpun, hkainu si hpun (pomegranates) ningru ai ga, hpri rawng ai bum hkrai  hpring ai ga.
JW Sha Ni:  Aja, lunseng, hpri, wan sau(petroleum, magri(copper), unranium, nhprang wan n-ga(coal), padi(amber)  hte kaga manu dan ai nhprang, nam dusat du myeng, tsi hkrung tsi nan, hpun kawa, hkahpawk  hkashi hkum hpring ai ga.

Israela:  Yodan hka nga ai(Mogaung hka daram kaba ai).
JW Sha Ni:  Mali hka hte Nmai hka nga ai.

Israela:  Myede panglai hkinggau galu (Mediterranean coast)  nga ai
JW Sha Ni:  Panglai kaba n nnga ai, hkarang mungdaw (landlocked region) rai nga ai.

Israela:  Dingdung maga de Hermon bum nga ai.  Tabor bum nga ai. Dai bum  ni hta numri hkrat yang hkai lu hkai sha mai ai.  Kaang hkan Samari bum hte Gerizim bum ni nga ai.  Dingda de  Zion Bum hte Moriah Bum yep rai nga ai.  Sina maga bum yan galu ni nga ai.
JW Sha Ni:  Bum lang shagawng hpring ai.  Dingdung maga na bum ni hta hkyen hkrat ai.  Takin dusat hkawhkam hte machit tsi hka pawt, mashaw tsi, numrin tsi ru ni nga ai.

Israela:  Mungkan ting bra ayai nga ai(Diaspora Jews).
JW Sha Ni:  Miwa mung Yunan mungdaw(Yinnan Province), Saphkung Mungdaw, Kala Mungdan Northeast India Arunacharpradesh mungdaw hkan Singhpo ngu ai sai daw sai chyen ni nga ma ai.  1988 a hpang daw de mungkan mungdan law law hkan bra hkawm ai  ni law wa sai.

Isarela:  Awm dawm shanglawt asuya mungdan lu ai.
JW Sha Ni:  Myen asuya npu e Jinghpaw Shanglawt asuya KIO, NDA-K(New Democratic Army-Kachin), KDA(Kachin Democratic Army), hte Lasang Awng woi awn ai KIO/KIA(Kachin Independence Army) ngu nna hpung mali hku kaga ga nga ai.  Awm dawm shanglawt mungdan garai n lu ai. Munghpawm mungdan npu na Federal asuya up hkang ai mungdaw lu na daram sha yaw shada nga sai.

Iraela: Mungkan ntsa dan hkung ai amyu langai mi tai sai.  Nobel prize, Pulitzer prize shagrau kumhpaw law malawng Isralea amyu ru sai kashu kasha ni hpai la ma ai.  Shani shagu na mungdan shagu na shi laika ni, radio shiga ni, TV shiga ni hta Israela mungdan a lam lawm nga ai.
JW Sha Ni:  Mungkan masha ni kadai garai n chye ma ai. Shi laika, radio, TV ni hta n lawm ai.  Kachin Website 7-8 hpaw da ai.  Shiga n hkum ai.  Hpaji ninghkrin hti dang sha naw nga ai.  Nobel prize, Pulitzer prize n lu ai. Lashi tsi sarama langai mi Nightingale award kumhpa shagrau hkrum yu ai.

Israela:  Mung chying sha yawng hpyen hpaji sharin da nna hpyen la nambat  lu da ai. Yawng sinat laknak amyu myu chye gap ai.
JW Sha Ni:  Nkau mi sinat lang ai. Law malawng lahpaw pyi n chye gap masai.

Israela:          ???
JW Sha Ni:  ???

Israela:        ???
JW Sha Ni:  ???

Ndai kaw tam jahpring na lit gaw laika hti ai a a lit  rai na re.