Kachinreview

Moi laisai ten hta kalang mi Jinghpaw WP Amyusha ni 50 ning laman mat sa na re nga nna masha ni tsun garu wa ma sai. Dai gaw Galang Gyi Ana a majaw rai nga ai. Jinghpaw hku gaw Galang Gyi Ana English hku gaw HIV/AIDS ana ngu ai n dai ana wa dai ten hta kadai mung HIV/AIDS ana re ngu n lu tsun shapraw shi ma ai. Raitim n dai ana wa Jinghpaw WP Amyusha mahkawn shabrang ni kaw kap taw nga sai. Hpamajaw?

Anhte Jinghpaw WP Amyusha ni kaw n-la-dap tawn da ai htunghkring nga nga ga ai, n dai n la dap hta mahkawn shabrang ni shana e a chyai jahtai chyai, myit hkrum jang numla hkumshan kanawn re shara re nga ai, n dai n-la-dap kaw rauyup nna kanu kawa ni mare masha ni shawa sha na lam n nga nga ai, daru na lam n nga ai. Ga shadawn kaga mare kaw na la shabrang mare langai mi de du sa manam hkrup jang dai mare madu rai nga ai mahkawn ni gaw dai la shabrang wa manam ai n ta de du sa nna shaga shale rai nna n-la-dap de shaga sa, jahta chyai, rauyup saw rai ma ai.

Dai shana dai kaw mahkawn wa hte yup kau da nna kaga mare de mung dai hku bai htawt galaw, jasan jaseng lam n galaw, hka n shin rai, ana gaw la-hkrang hte num-hkrang ni de kap bang wa ai. Gaya nga sai, hpye nga sai, gyi ana ni hpe hpabaw tsi hte tsi na re n chye, tsi tim tang n du di, ana hpe dai hku gun hkawm, kaga mare de bai du jang dai hku sha kaga ni hte bai yup hkawn, ana gaw langai wa kawn kaga langai kaw bai kap chyam bra wa rai law she law wa, re majaw hkritsang ra ai de du wa nga sai. N dai zawn re masa hpe sa mu tsi hkrup ai tsi Du ni gaw WP amyusha ni hpe mat mat sa na re ngu tawt sawn dat ai rai nga ai.

Miwa mung Yunan mungdaw mayan de raitim Jinghpaw mahkawn manam du jang dai mare madu shabrang ni gaw n lu lu hkra shale, shingna hte a nyaw shale di ai htunghkring nga nga manu ai, n dai gaw laisai ten hta byin wa ai lam ni rai nga ai. Mare madu mahkawn ni la manam du nna shaga shale, n ta n pu kawn shingna kasha hte anyaw shale re ai htunghkring gaw Lahu Amyu ni hta mung nga lai wa ai lam, hpung up sara langai mi mung hkrum kahtut ga ai lam tsun dan ga ai. Laisai ten na n-la-dap hpe ya prat dep ga hku tsun yang Shawa-dap, U-dap rai nga ai. N dai n-la-dap gaw natjaw part a ten na wp sha ni a htughkring langai rai nga ai, raitim n dai ana wa gaungwi gaw mat mat ai, project masing kaba lang nna pat shamyit ai, tsi lajang ai nga ai mung n na ga ai, raitim matsing hkrup ai chyawm gaw, Christian gale wa ai WP sha ni yawng gaw karai mungga a majaw mat sa na re ngu ai madang kawn ana zinli kawn mai tsai mat sam ai ngu maram hkrup ai.  

Raitim ya n dai Galang Gyi Ana wa WP sha ni kaw kalang bai du bang wa ra ai. Laika ka ai wa Jinghpaw Mungdan kata na Myitkyina hte Laiza mare de madung Galang Gyi Ana hte seng nna sawksagawn hkawm yu yang WP sha ni ana kap nga ai lam mu hkrup dat nngai. N kau NGO ni tsun ai Myen mung ting hta Jinghpaw mung gaw Galang Gyi Ana (HIV/AIDS) ana law dik re nga tsun nga ma ai. 2010 ning September shata hta Jinghpaw Mung mare daju a Myitkyina hta ana kap masha 3,000 jan, Laiza muklum hta 100 jan nga nga ai hpe sa mu tam hkrup ai, n dai shadang pi kaja wa machyi sai majaw AZG tsi gawk hte HU tsi gawk de tsi sajep ai ni kaw na sha mu tam ai rai nna, tsi jep masha marai 10 na 9 gaw ana kap nga ai lam tsi gawk masha ni tsun nga ai. rai yang tsi gawk de tsi n sajep ai kaja kap na re ngu ai masha ni grai naw nga ai lam, sawksagawn hkrup ai. Kaning re masha ni hta n dai ana kap nga sai kun?, hpyendu, hpyenla, hpyen-jan, ma kaji, mahkawn, shabrang, dinghku la dinghku jan ni hta kap nga ai. (HU gaw Miwa mung na sa ai tsi tsi ai NGO re )

Ma kaji ni gaw kanu yan kawa kaw na hkritung kraw na kap wa nna kaji ai ten kawn ARV tsi ni hpe HU tsi gawk de shata masum hta kalang ayan na sa la sha nga sai. Ma asak 6 ning ram re ai ma kasha langai mi nu ngai hpa majaw tsi n dai hpe galoi mung sha nga ra ai rai? nga san wa ga ai, Ah Nu mung sha ngai mung sha i nga ma gaw dai hku tsun wa ai, kanu mung ana kap nga ai majaw tsi gawk de shata lahkawng hta kalang shing n rai shata msum hta kalang ARV tsi hpe sa la sha nga ra ai, n dai tsi hpe la sha da yang she, shan nu a hkamja lam hpe kaji mi madi shadaw da ya lu nga ai. Ana kap nga ai ma re ngu hpe jawng kaw shi manang n kau ni chye yang dai ma hpe kaga ni nau n kam kanawn ai lam ni mung hkrum sha nga sai. Asak 13 ram re ma ni mung kanu yan kawa kaw na Galang Gyi Ana kap la nna kanu yan kawa gaw ana hte si shakram kau da sai, jahkrai hkrai ra ai prat hpe madu ra mat sai, dai sha n ga tinang nan mung ana kap masha tai ra mat sai.

Shabrang langai mi, num la na re ai majaw tsi gawk de sai sa jep ai, AIDS ana hpe sa mu hkrup sai, dai lam hpe hkungran hkam na num nnan jan mung chye sai, raitim shan lahkawng n hka lu ai majaw, mayu dama lahkawng maga jahkrum hpuja bang nna hkungran la sai, mayu dama lahkawng maga na ni mung myit hkrum ai. Mahkawn shabrang naw re asak naw ram ai majaw hkamjan lu nna magam bungli apyaw sha naw galaw sha mai nga ma ai.  

Mahkawn hkawnsek langai mi, shi a sumtsaw la wa kani htu ana kap ai hpe n chye nna sum tsaw tsaw dat sai, manang ni tsun dan ai shi a sumtsaw la wa kani kajam ai lam, raitim shi n mu ai majaw n kam ai. Hpangjahtum shi a sumtsaw la wa Laiza hka makau e kalau si ai hpe na yang shi myit n pyaw mat sai, shi a hkum kaw mung ana kap nga sai. Shi a prat hpe garen ren rai nga ra nna prat jahtum kau na hte sum tsaw da shut ai WP shayi langai hku nna hkamsha na sai. 

Dinghku jan langai shi hta ana kap nna ARV tsi hpe ayan na la sha nga sai, raitim shi a dinghku n pyaw n ngwan ai majaw shi dai ana hkamjan ya ai ARV tsi hpe tsi gawk de n sa la sha mat sai, hpa mi byin yang byin sanu ga ngu ai rai nga ai, raitim shi a hkamja lam la ni hte lani n kaja wa nga ai.

Rai yang n dai ana hpe kadai ni hpai la wa ai kun? shabrang ni, mare kaba hkan pyaw chyai, shawa num hte yup,,,kanoi gupchyawp n lang rai ana shakap la wa sai, dai ana hpe tinang a sumtsaw jan hpe shakap ya sai, hpyendu hpyenla ni tinang du sa hkawm ai shara hkan hkumshan kanawn hkawm, ana shakap la, tinang a madu jan ni hpe sa shakap dat sai, kashu kasha ni hpe shakap dat sai. La ni kani hpe lusha ai, sai lam de anyaw bang ai dai lang ngut jalu sai kap nga ai tsi samyit hpe kaga langai wa bai lasa lam de a nyaw bang rai ana hpe shakap la hkat ai. N kau ni tsun ai tsi samyit kaw na gaw n kap na re, hpa majaw nga yang NGO ni tsi samyit hpe kalang sha lang na matu jaw da ai, lang ngut jang kabai kau nna kaga nnan bai lang lu na matu gam ya nga ai lam tsun nga ai, dai hku nga yang gara kaw na kap wa ai ngu san yang,,,,shawa num bungli kaw na kap wa ai mahtang mai byin na re nga mahtai bai jaw wa ai. Gara hku raitim, shawa num hte yup ngut nna tinang bai sai lam de tsi samyit bai anyaw bang, sai lam de kani anyaw bang ngut jang shawa num hte bai sa yup, dai shawa num mung kaga hte bai yup, re yang ana gaw langai kawn langai hpang htawt kap chyam bra na sha rai nga ai.

Tsi hpaji jaw langai tsun ai, shawa num ni gaw kanoi gupchyawp hpe lang ma ai re, rai yang kaning re ai ni kun ngu yang, n dai (chyik kung) ngu ai ni ana grai shabra ya lu ai lam, gumhpraw lu ai ni hte, lu len sha let pyaw chyai rauyup, kaga shara de bai kaga wa hte dai hku sha bai matut galaw dai kaw na gumhpraw kaji kajaw lu lang rai, dai zawn re ai (chyik kung) ni kawn ana hpe manu mana htawn shalai ya lu nga ai lam tsun dan nga ai.

Gara hku raitim Galang Gyi Ana hte Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw jinghku hku taw nga sai lam sawksagawn madun dat ai.