Sinna mung na shan hpraw ni anhte Jinghpaw Wunpawng sha ni hte shawng nnan sa hkrum ai shaloi, nanhte kanang na rai myit ni? ngu san yang anhte a ji woi ji wa ni gaw, Majoi Shing-ra bum kaw na yu hkrat wa ai rai ga ai, ngu nna htan ma ai da. Rai yang dai Majoi Shing-ra gaw kanang ta? ngu bai san yang Wo de ngu nna hka hku maga de layung madun ma ai da. Rai yang Shan hpraw ni nnan sa mu ai ten kaw nna nan Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw bu hpun palawng n hpun ai n nga ai hpe mu ma ai da. Dai hta n-ga Jinghpaw num ni,madangh tsaw ai ri da maka hte gumhpraw soi palawng ni, gumhpraw lahkawn ni, hkachyi ni hpe lang ai mung mu mada ma ai da.
Jinghpaw laika galaw ya ai American sasana sara kaba Dr Ola Hanson gaw soi palawng hpun ai Jinghpaw num a sumla hpe sasana report hta galoi mung n shalawm ai lam chye lu ai. Rai tim shi gaw Jinghpaw amyu masha ni hpe grai tsaw ra ai wa re ai majaw "In my next incarnation, I would rather be a Kachin" (Hpang na prat masha bai paw yang Jinghpaw Wunpawng amyu sha sa tai mayu ai) ngu nna mani hpa tsun ai da. Shan hpraw num ni Jinghpaw num ni hpe shatan ai na jang Dr Ola Hanson gaw myi man ahkyeng rai nna,"Nanhte shan hpraw num ni kaw, ndai Jinghpaw num langai mi daram sumnung shingdi ai nga yang ngai grai kabu na re," ngu daru ai da. Dr Ola Hanson gaw anhte a buga kaw 38 ning nga da nna America de wa mat ai hpang lahkawng ning rai yang machyi sawng wa sai. Grai n jin n ngut wa ai shaloi,"E, Jinghpaw shat kada lu sha machyi yang mai na zawn nga ai law," ngu tsun ai da. Shan hpraw sara kaba langai mi gaw,"Nanhte Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw laika n chye tim, myitsu ai kumla rawng nga myit dai," ngu tsun yu ai da.
Hpu nau Hkang amyu masha nkau mi gaw Miwa mung na Chin Dynasty a aru arat ni rai ga ai nga nna tsun shakawng chye ma ai. Rai teng kun? n teng kun? gaw labau sara ni sawk tam na lit ra nga ai. Rai tim, anhte Jinghpaw Wunpawng sha ni a kaji kawa ni gaw Mongolia hte Miwa mung kaw na yu wa ai gaw teng sha rai nga ai. Gara prat hta Majoi shing-ra kaba e nga nna, gara prat hta Majoi shing-ra kaji e nga ai lam hpe gaw anhte a kashu kasha ni labau ninghkrin tai ai shaloi sawk tam da ra na rai nga ai. Jinghpaw Wunpawng sha ni a Joiwa dumsa ni hkai ai labau, lang ai arung arai ni, jaw jau ai nat hte jinghku jing-yu shachyen shaga daw hkat ai lam ni hpe yu yang, anhte a kaji kawa ni moi shawng de ram ram chye chyang kunghpan ring chyoi lai wa sai sakse ni hpe mu mada lu ga ai. Tinang a du magam hte tinang, mare buga hkrak re de nga lai wa sai hpe mu lu ga ai. Masha amyu ni hte majan gasat nna majan sum ai majaw dingda maga de hprawng yu wa yang, kaga amyu masha ni hte hkrum nna n lu lai mat ai shaloi Mali hku majoi, Chyai hku majoi, hkrang hkiu majoi ni hta shaning hkying ning hti nna shanu nga wa ai rai nga ai. Sinna maga de mung Kala ni hpe n dang ai majaw ya na Arunachapradesh kaw na n lu lai mat ai rai nga ai. Ndai zawn rai shaning tsa kaba, shaning hkying ning hku nna nam de rawng mat tim ri da maka, amyu ru sai, hte shachyen shaga lam n i hpe n shamat kau ai sha mai byin ai hku asak hkrung lai wa sai rai nga ai.
Ya prat anhte a ramma shayi shadang sha ni maigan de pri hkawm nna htingbu mungdan ni hta ja gumhpraw tam amu bungli sa galaw ma ai. Nnan du yang dai mungdan de shawng shawng na aten hkan amu sa galaw ai kaga amyu masha ni a sat lawat arawn alai ni a majaw bungli madu ni hku nna grai shagrit ai hku hkap kanawn mazum ma ai. Rai tim aten na wa ai shaloi, anhte a kashu kasha ni a mai kaja ai, myit su kangka ai arawn alai hpe mu mada wa ma ai. Japn mungdan na jak rung langai mi kaw Jinghpaw ma ni tsawm ra mi amu shang galaw ma ai. Shanhte a shawng e kaga Asia mungdan na mashsa ni mung amu galaw lai wa sai rai nga ai. Bungli madu Japan wa gaw tara grai ja ai hku bungli hkap shangun sai. Masum ning ngu na shaning Jinghpaw Wunpawng ramma ni Hkrimat poi galaw yang bungli madu wa nan sa lawm nna ga shaga ai."Nanhte Kachin ramma ni hpe ngai masum ning yu nga ai, nanhte gaw kaga masha ni h te shai nga ai," ngu tsun wa sai. Thai mungdan e nta hkan bungi shang galaw ai Jinghpaw amyu shayi sha ni kangka ai hte kam ram ai hku asak hkrung dan ai majaw shanhte bungli pru mat na hpe bungli madu ni grai tsang ma ai. Dai majaw bungli pru na nga jang shabrai sharawt a a rai nga ma ai. Shabrai hta jan nna mung kaga lam amyu myu hku karum nga ma ai. Bungli galaw masha ra yang mung Jinghpaw numsha ni matut ya ai hpe kam nna hkap la ma ai. Chiangmai ginwang e mung Jinghpaw Wunpawng sha ni hpe kahtawng langai mi tara shang masat da ya ma ai. Dai kahtawnghpe Baan Mai Samahki(Baan=nta shing n rai kahtawng, Mai=Ningnan, Samahki=myit hkrum ai) myit hkrum ai kahtawng nnan ngu ai lachyum rai nga ai. Dai hta n-ga shaning shagu Chiangmai mare kaba e galw ai htunghking poi hta Baan Mai Samahki kaw na Jinghpaw htawngka sa ka manawt lawm na matu Thai asuya hku nna shaga shalawm lawm rai nga ai. Chiangrai University (Chiangrai mare kaba na dakkasu) hta mung htunghking jawng hpaw da nna Jinghpaw Wunpawng sha ni a labau hte htunghking hpe textbook langai mi shalawm na ahkang jaw nga ma ai. Ya yang Jinghpaw amyu shayi lahkawng mung dai htunghking dakkasu hta masum ning course hpaji sharin la nga ma ai. 2002 ning Thai Hkawhkam Bomiphon a shangai nhtoi December 5 ya hpe shaang nna Baan Mai Samahki Jinghpaw kahtawng de ai myit hkrum simsa manau poi hpe galaw yang Thai hkawhkam a kawa dim nan, dat kasa hku sa du n-gun jaw ai. Shi laika, TV hkan shapoi ya ai. Dakkasu na labau sara ni myit mi a lawm rai Jinghpaw Wunpawng sha ni a lam jawm ka ai majaw ""Phi Nong Kachin" hpu nau Jinghpaw Wunpawng sha ni nga nna tsaw ra nga ma ai. Hpawt ni hpawt din gaw anhte Jinghpaw Wunpawg sha ni hpe mung Chyauhkau ngu shamying ai Thai mungdan na bum masha amyu langai mi hku masat ya na mahkrun hpaw ya wa magang sai hpe mu mada ga ai. Mungkan shara shagu hkan bra hkawm mat wa ai Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw tinang du a mungdan na buga madu asuya du salang ni hte mung masha ni kaw myi man pa nna shagrau masat ai hkrum lu mu ga.
Jinghapw Wunpawng sha ni a ka manawt manau nau ai hpe yu yang, kadai mung shang manau lawm mai ai hkrang accommodating cultural symbol hpe mu mada lu ai. Shat shadu yang shat di kaba shadu ai. Nta gap yang nta kaba, shadaw kaba, gawk law law gap chye ai. manam kade du tim shat lu sha shalawm ai. Manam ni shadu sha lai mat na matu jum majap, n-gu tawn da ya ai. Manam mung tinang hkruhkra shadu sha lai mat wa ai. Jan ai n la gun mat ai. Ndai tsawm htap ai Wunpawng sha ni a htung hking hpe American sasana sara kaba ni yu htuk dum nna, Jinghpaw Wunpawng sha ni kaw sasana sa ai American sasana sara shada nta manam hkat yang yup manam jahpu n la ai, shat sha ai hpe gumhpraw n sawn ai sha( free food and accommodation) manam hkat na myit hkrum hkan sa ai lam chye lu ai. 1997 ning Myitkyina e galaw ai Kachin Baptist Centennial sasana latsa ning jaw masat poi hta mungdan sut masa, mung masa yak hkak ai ten maigan karum gumhpraw n lawm ai sha, lusha daw ai lam( Free food and free accommodation) hpe na lu ai sinna mungdan masha ni mau n ma rai nga ai. Nkau mi gaw n mai byin ai ngu pyi myit la ai rai nga ai. Rai tim, lawu ga de na kaga amyu masha ni kaw sasana shang ai American sasana sara ni nta e manam lai mat yang shanahte sinna mung na htung hte maren manam madu hpe gumhpraw shaw jaw da ai lam chye lu ai. Anhte myu sha ni a myi su ai sat lawat gaw n ru n ra byin hkat ai masha ni a lapran e tsi tai, grit nem ai ni hpe pawn ba shalawm la, kunghpan ai ni hpe lata gindun rai, mung masa, sut masa, hpaji masa, makam masham lam shagu hta kanu kawa kahpu ba tai, lam woi ning shawng ai lit la wa na maka kumla nan rai nga mali ai.
